Πόσες φορές ερωτευόμαστε πραγματικά; Τι δείχνει νέα μεγάλη έρευνα

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ερωτεύονται παράφορα πολλές φορές στη ζωή τους. Μεγάλη αμερικανική έρευνα δείχνει ότι το έντονο, παθιασμένο συναίσθημα που ταυτίζουμε με τον «μεγάλο έρωτα» εμφανίζεται κατά μέσο όρο μόλις δύο φορές σε ολόκληρη την ενήλικη ζωή. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Interpersona και επιχειρεί να αποτυπώσει πόσο συχνά βιώνεται αυτή η ιδιαίτερη μορφή αγάπης, από τα 18 έως τα βαθιά γεράματα.

Όπως αναφέρεται στο PsyPost, η έρευνα βασίστηκε στο κλασικό ψυχολογικό μοντέλο που διακρίνει την αγάπη σε τρία συστατικά: πάθος, οικειότητα και δέσμευση. Το πάθος αφορά τη σωματική έλξη, τη λαχτάρα και τη συναισθηματική ένταση που κυριαρχούν συνήθως στην αρχή μιας σχέσης. Με τον καιρό, αυτή η φλόγα συχνά μετασχηματίζεται σε μια πιο σταθερή, συντροφική αγάπη, όπου προέχει η βαθιά σύνδεση και η κοινή πορεία ζωής. Οι ερευνητές θέλησαν να μετρήσουν πόσο συχνά βιώνεται αυτό το πρώτο, εκρηκτικό στάδιο.

Για να απαντήσουν στο ερώτημα, ανέλυσαν στοιχεία από περισσότερους από 10.000 ενήλικες στις ΗΠΑ, ηλικίας 18 έως 99 ετών. Όλοι ήταν άγαμοι ή χωρίς σταθερή σχέση τη στιγμή της έρευνας, ενώ το δείγμα σχεδιάστηκε ώστε να αντικατοπτρίζει τη δημογραφική σύνθεση της χώρας. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να δηλώσουν με έναν αριθμό πόσες φορές στη ζωή τους είχαν νιώσει «παθιασμένα ερωτευμένοι».

Μόλις δύο φορές σε μια ζωή

Ο μέσος όρος που προέκυψε ήταν 2,05 φορές. Με άλλα λόγια, ο «κεραυνοβόλος» ή βαθιά παθιασμένος έρωτας δεν είναι διαρκής ούτε επαναλαμβανόμενος σε κάθε φάση της ζωής. Περίπου 14% δήλωσαν ότι δεν είχαν νιώσει ποτέ κάτι τέτοιο. Το 28% το είχε βιώσει μία φορά, το 30% δύο φορές, το 17% τρεις φορές και μόλις το 11% τέσσερις ή περισσότερες. Το εύρημα δείχνει ότι, παρότι ο έρωτας είναι διαδεδομένος, η έντονη μορφή του δεν αποτελεί συχνή εμπειρία.

Η επίδραση ηλικίας και φύλου

Η ηλικία φάνηκε να σχετίζεται ελαφρώς με τον αριθμό των ερωτικών εμπειριών. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες ανέφεραν οριακά περισσότερες φορές παθιασμένου έρωτα, κάτι που είναι αναμενόμενο, καθώς είχαν περισσότερα χρόνια και ευκαιρίες για σχέσεις. Ωστόσο, η αύξηση δεν ήταν εντυπωσιακή, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι δεν συνεχίζουν να ερωτεύονται με την ίδια ένταση και συχνότητα όσο μεγαλώνουν.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτό μπορεί να σχετίζεται και με βιολογικούς παράγοντες. Τα νευρωνικά συστήματα ανταμοιβής και διέγερσης είναι ιδιαίτερα ενεργά στην εφηβεία και στη νεαρή ενήλικη ζωή. Καθώς οι άνθρωποι ωριμάζουν, αλλάζουν οι προτεραιότητες, αυξάνονται οι ευθύνες και συχνά διαφοροποιείται ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται και επιδιώκουν τον έρωτα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διαφορές μεταξύ φύλων. Οι άνδρες δήλωσαν ελαφρώς περισσότερες εμπειρίες παθιασμένου έρωτα σε σχέση με τις γυναίκες, αλλά αυτή η διαφορά εμφανίστηκε κυρίως στους ετεροφυλόφιλους συμμετέχοντες. Μεταξύ ομοφυλόφιλων και αμφιφυλόφιλων, δεν καταγράφηκαν διαφορές ανάλογα με το φύλο. Συνολικά, ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν φάνηκε να επηρεάζει σημαντικά το πόσες φορές κάποιος ερωτεύεται παράφορα.

Οι ψυχολογικές προεκτάσεις

Τα ευρήματα έχουν και ψυχολογικές προεκτάσεις. Σε μια εποχή όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η ψυχαγωγία προβάλλουν διαρκώς την εικόνα του κεραυνοβόλου έρωτα, πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι «υστερούν», αν δεν βιώνουν έντονα συναισθήματα. Η γνώση ότι ο μέσος άνθρωπος περνά αυτή τη φάση μόλις δύο φορές μπορεί να λειτουργήσει καθησυχαστικά και να μειώσει το άγχος σύγκρισης.

Παράλληλα, περίπου ένας στους επτά ενήλικες δεν έχει νιώσει ποτέ παθιασμένο έρωτα. Αυτό δεν συνιστά παθολογία ούτε «αποτυχία», αλλά μια υπαρκτή εκδοχή της ανθρώπινης εμπειρίας. Σε συμβουλευτικό ή θεραπευτικό πλαίσιο, η πληροφορία αυτή μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους που θεωρούν ότι «έχουν μείνει πίσω» συναισθηματικά, να επαναπροσδιορίσουν την πορεία τους χωρίς ενοχές.

Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η μελέτη έχει περιορισμούς. Βασίζεται στη μνήμη των συμμετεχόντων, η οποία δεν είναι πάντα ακριβής. Υπάρχει επίσης το φαινόμενο της υποτίμησης: κάποιος μπορεί, εκ των υστέρων, να θεωρήσει ότι μια παλιά σχέση δεν ήταν τελικά τόσο παθιασμένη όσο πίστευε τότε. Επιπλέον, το δείγμα περιλάμβανε μόνο άτομα εκτός σχέσης και αφορούσε αποκλειστικά τις ΗΠΑ, άρα τα ευρήματα δεν μπορούν να γενικευτούν αυτόματα σε άλλες κοινωνίες.

Παρά τα όποια κενά, η έρευνα προσφέρει ένα ρεαλιστικό αντίβαρο στις υπερβολικές προσδοκίες. Ο παθιασμένος έρωτας φαίνεται πως δεν είναι μόνιμη κατάσταση, αλλά μια σπάνια και πολύτιμη εμπειρία που, για τους περισσότερους, έρχεται λίγες φορές στη ζωή – και ίσως αυτός είναι και ο λόγος που παραμένει τόσο ισχυρή.